Een verstandskies hoeft niet automatisch te worden getrokken. Als de kies gezond is en geen problemen veroorzaakt, kan controle voldoende zijn. Verwijderen wordt vooral besproken wanneer er ziekte, terugkerende ontsteking, schade of een reëel risico voor een aangrenzende kies is.
De tandarts beoordeelt de klachten, de bereikbaarheid voor reiniging en de ligging op een röntgenfoto. Een eenvoudige extractie kan soms door de tandarts worden gedaan. Bij een moeilijke ligging of extra risico kan verwijzing naar een kaakchirurg nodig zijn.
Wanneer kan verwijderen worden geadviseerd?
Redenen om een verstandskies te verwijderen kunnen zijn:
- terugkerende of ernstige ontsteking van het tandvlees rond een deels doorgebroken kies;
- cariës die niet betrouwbaar kan worden hersteld;
- een abces of andere infectie;
- schade aan de kies ervoor;
- een cyste of andere afwijking rond de kies;
- een breuk of een kies die een andere noodzakelijke behandeling belemmert.
Alleen tandplak of een moeilijk bereikbare plek is niet automatisch genoeg om te opereren. NICE adviseert om gezonde, ingesloten verstandskiezen zonder aantoonbare afwijking niet preventief te verwijderen. De persoonlijke afweging kan veranderen als er wél ziekte, herhaalde klachten of een bijzonder risico aanwezig is.
Wat onderzoekt de tandarts?
De tandarts kijkt of de kies volledig, gedeeltelijk of niet is doorgebroken en of er zwelling, pus, cariës of een diepe ruimte rond de kies aanwezig is. Op de röntgenfoto wordt onder meer gekeken naar:
- de richting en diepte van de kies;
- de wortelvorm;
- de relatie tot de kies ervoor;
- bij een onderkaakskies: de afstand tot belangrijke gevoelszenuwen.
Als de wortels dicht bij een zenuw lijken te liggen, kan aanvullend onderzoek of verwijzing nodig zijn. De behandelaar bespreekt dan ook het risico op tijdelijke of, zeldzamer, blijvende verandering van gevoel in lip, kin of tong.
Hoe wordt een verstandskies getrokken?
De plek wordt plaatselijk verdoofd. Een volledig doorgebroken kies kan soms als een gewone extractie worden verwijderd. Bij een ingesloten of deels doorgebroken kies kan de tandarts of kaakchirurg het tandvlees openen, wat bot vrijmaken en de kies in delen verwijderen. Soms worden oplosbare hechtingen geplaatst.
Je voelt tijdens een goed werkende verdoving geen scherpe pijn, maar druk en beweging zijn mogelijk. Zeg het direct als je toch pijn voelt; de behandelaar kan de verdoving controleren en zo nodig aanvullen.
Wat kun je na de ingreep verwachten?
Pijn, zwelling, een stijve kaak en wat bloedverlies zijn gebruikelijk. Hoe sterk dit is, hangt af van de ligging van de kies en de omvang van de ingreep. De praktijk geeft persoonlijke instructies over pijnstilling, eten, schoonhouden en werk of sport.
De eerste dag is het belangrijk dat het bloedstolsel in de wond zo veel mogelijk met rust wordt gelaten. Volg de instructies van je behandelaar over spoelen en poetsen. Rook niet: roken verhoogt het risico op problemen met de wondgenezing.
Wanneer moet je de praktijk bellen?
Neem contact op bij:
- een bloeding die ondanks stevige druk niet stopt;
- pijn of zwelling die na een aanvankelijke verbetering duidelijk erger wordt;
- een vieze smaak samen met koorts of ziek gevoel;
- toenemende moeite met openen van de mond;
- gevoelloosheid of tintelingen waarover je niet vooraf bent geïnformeerd;
- een vermoeden dat de wond of hechting open is gegaan.
Een zeer pijnlijke lege tandkas enkele dagen na de extractie kan passen bij een droge tandholte. De tandarts of kaakchirurg moet beoordelen wat er aan de hand is. Zoek direct spoedhulp bij benauwdheid, slikproblemen of snel uitbreidende zwelling in mond, keel of hals.
Wat kost het trekken van een verstandskies?
De kosten hangen onder meer af van wie de ingreep uitvoert, welk onderzoek nodig is en of het om een gewone of chirurgische verwijdering gaat. Een behandeling door een kaakchirurg in het ziekenhuis valt onder andere verzekeringsregels dan een extractie bij de tandarts en kan het eigen risico aanspreken.
- Zoek actuele tandartscodes en tarieven
- Lees over mondzorg in de basisverzekering
- Controleer een voorbeeld in de codecalculator
Veelgestelde vragen
Moeten alle verstandskiezen eruit?
Nee. Een gezonde verstandskies zonder aantoonbare problemen kan worden gecontroleerd. De beslissing hoort te steunen op onderzoek, klachten, ziekte en de risico’s van behandelen of afwachten.
Kan een verstandskies zonder pijn toch een probleem geven?
Ja. Cariës of schade aan de kies ervoor kan aanvankelijk weinig klachten geven. Daarom kan de tandarts ook de reinigbaarheid en röntgenfoto meewegen.
Krijg ik altijd antibiotica?
Nee. Antibiotica zijn niet standaard nodig na iedere verwijdering. De behandelaar beoordeelt of er een specifieke indicatie is.
Lees verder
- Kiespijn: wat kun je nu doen?
- Extractie uitgelegd in de begrippenlijst
- Lokale verdoving uitgelegd
- Tandarts in de basisverzekering
