Is een stuk van je kies afgebroken? Bel je tandarts en laat beoordelen hoe diep de schade is. Ook een pijnloze breuk kan de kies verzwakken of de pulpa blootstellen. Hoe snel je moet worden gezien hangt af van pijn, zwelling, bloeding, losstand en de oorzaak van de breuk.
Wat doe je direct na het afbreken?
- Stop met kauwen aan de beschadigde kant.
- Spoel de mond voorzichtig met lauw water als er vuil of bloed aanwezig is.
- Druk bij een kleine bloeding met een schoon gaasje op de plek.
- Bewaar een gevonden fragment in een schoon bakje en neem het mee. Vraag de praktijk telefonisch of zij andere instructies hebben.
- Bel je tandarts en beschrijf hoeveel er is afgebroken, of de kies beweegt en of er pijn, bloed of zwelling is.
Probeer het fragment niet zelf terug te lijmen en vijl een scherpe rand niet af. Tandvlees, tong en pulpa kunnen daardoor verder beschadigen. Een tijdelijk beschermend middel uit de apotheek is geen vervanging voor beoordeling door een tandarts.
Een afgebroken fragment is iets anders dan een volledig uitgeslagen blijvende tand. Voor een uitgeslagen tand gelden speciale spoedinstructies over vasthouden en bewaren. Volg daarvoor de aanwijzingen van de tandarts of Alles over het gebit en handel direct.
Wanneer moet je dezelfde dag worden gezien?
Vraag dezelfde dag om beoordeling bij:
- hevige of snel toenemende pijn;
- een zichtbaar rood of roze puntje in het breukvlak;
- een losse of verplaatste tand na een klap;
- een scherpe rand die tong of wang blijft verwonden;
- zwelling, koorts, pus of een vieze smaak;
- een breuk na fors aangezichtsletsel;
- een bloeding die niet stopt met druk.
Bel 112 bij ernstig aangezichtsletsel, bewustzijnsverlies, benauwdheid, problemen met slikken of een snel uitbreidende zwelling in mond, keel of hals.
Waarom kan een kies afbreken?
Een kies kan breken door een val, botsing of hard voorwerp. Soms is de kies al verzwakt door cariës, een grote vulling, een barst of langdurig knarsen en klemmen. Dan kan een gewone kauwkracht het laatste zetje geven.
Een klein afgebroken hoekje kan oppervlakkig zijn, terwijl een vergelijkbaar ogende breuk dieper doorloopt. Pijn is daarbij geen betrouwbare maat voor de schade.
Wat onderzoekt de tandarts?
De tandarts bekijkt hoeveel tandweefsel verloren is en of de kies nog stabiel en herstelbaar is. Er wordt gelet op barsten, beweeglijkheid, de beet en tekenen dat de pulpa betrokken is. Na trauma kunnen gevoeligheidstesten en een röntgenfoto nodig zijn. Soms zijn vervolgcontroles belangrijk omdat veranderingen pas later zichtbaar worden.
Welke behandeling is mogelijk?
De behandeling hangt af van de grootte en diepte van de breuk:
- een kleine scherpe rand kan soms worden gladgemaakt;
- ontbrekend tandweefsel kan met een vulling of andere restauratie worden hersteld;
- bij veel verlies van tandweefsel kan een onlay of kroon worden besproken;
- bij schade aan de pulpa kan een vitale pulpabehandeling of wortelkanaalbehandeling nodig zijn;
- als de breuk te diep doorloopt en betrouwbaar herstel niet mogelijk is, kan verwijdering worden besproken.
Dit zijn mogelijkheden, geen voorspelling voor jouw kies. De tandarts kan pas na onderzoek uitleggen wat technisch haalbaar is, wat de voor- en nadelen zijn en of controle een onderdeel van het plan wordt.
En bij een melktand?
Een beschadigde melktand moet eveneens worden beoordeeld, vooral bij pijn, verplaatsing of een klap op de mond. Probeer een volledig uitgeslagen melktand nooit zelf terug te plaatsen: dat kan de blijvende tand eronder beschadigen. Bel de tandarts voor instructies die passen bij de leeftijd en het letsel.
Veelgestelde vragen
Kan ik eten met een afgebroken kies?
Ontzie de beschadigde kant en kies zacht voedsel totdat de tandarts de kies heeft beoordeeld. Hard kauwen kan een breuk vergroten.
Moet ik gaan als de kies geen pijn doet?
Ja. Een pijnloze breuk kan toch diep zijn, gaan lekken of later klachten geven. De praktijk bepaalt aan de telefoon hoe snel beoordeling nodig is.
Kan het afgebroken stuk worden teruggezet?
Soms kan een fragment bruikbaar zijn, maar dat hangt af van de breuk en de toestand van het fragment. Neem het mee in een schoon bakje en laat de tandarts beoordelen wat mogelijk is.
Lees verder
- Kiespijn: wat kun je nu doen en wanneer is het spoed?
- Zenuwpijn in een kies: wat betekent die pijn?
- Wortelkanaalbehandeling stap voor stap
- Kroon (tandkroon) uitgelegd
- Zoek een Nederlandse tandartscode
